Publicación:
Comunicación oral en la lengua quechua en una institución educativa primaria EIB - urbana de la provincia de Andahuaylas

dc.contributor.advisorLauracio Ticona, Hernanes_ES
dc.contributor.authorGutierrez Garcia, Felixes_ES
dc.contributor.authorJanampa Torres, Paola Pilares_ES
dc.contributor.authorLizana Lifoncio, Gualbertoes_ES
dc.date.accessioned2026-02-17T16:32:04Z
dc.date.available2026-02-17T16:32:04Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstractEl estudio tuvo como propósito describir cómo se desarrollaba la comunicación oral en quechua en estudiantes de primero, segundo y tercer grado de una institución educativa intercultural bilingüe primaria urbana del distrito de Andahuaylas. La investigación se enmarcó en un enfoque cualitativo con diseño etnográfico educativo. La población estuvo conformada por estudiantes, docentes y padres de familia, y la muestra incluyó a 15 estudiantes, 3 docentes y 9 padres y madres de familia. Se emplearon como técnicas la observación participante y la entrevista; como instrumentos se utilizaron fichas de observación, guías de entrevista semiestructurada y el cuaderno de campo. Los resultados evidenciaron que algunos docentes promueven el uso del quechua a través de saludos, canciones, adivinanzas y lecturas; no obstante, el castellano predomina en el ámbito escolar. Se identificó que el quechua era empleado principalmente en contextos familiares y recreativos, y que las familias lo valoraban como parte esencial de su identidad cultural y estaban de acuerdo con su enseñanza en la escuela. Se concluyó que la comunicación oral en quechua permanecía limitada en el espacio escolar debido a la falta de estrategias pedagógicas contextualizadas y a la escasa participación activa de la comunidad educativa.es_ES
dc.description.abstractKay yachaypa munayninqa, Andahuaylas distritupi, huk yachaywasi primaria intercultural bilingüe urbana,, ñawpaq, iskay kaq, kimsa ñiqipi yachakuqkunawan quechua simipi rimay imayna wiñasqanmanta willanapaq karqa. Kay investigacion ruwasqa huk yachay ñawinchasqa runakunamanta (enfoque cualitativo), etnográfico educativo diseño nisqapi. Población nisqapiqa yachakuqkuna, yachachiqkuna, tayta mamakuna ima karqanku, chaymantataqmi muestrapiqa 15 yachakuqkuna, 3 yachachiqkuna, 9 tayta mamakuna ima karqaku. Participantes qaway, entrevista técnicas nisqawanmi ruwakurqa; qaway rapikunata, entrevistas semiestructuradas guias nisqakunata, cuadernos de campo nisqakunata ima instrumentu hina churakurqa. Chay ruwasqakunam qawachirqa wakin yachachiqkuna napaykuywan, takiykunawan, adivinanzakunawan, ñawinchaywan ima quechua rimayta kallpanchasqankuta; ichaqa yachaywasipiqa kastilla simim aswanta kamachikun. Tarikurqam quechua simitaqa ñawpaqtaqa ayllupi, kusirikuykunapipas rimaqku, ayllukunapas chayta chanincharqanku identidad culturalninkupi ancha chaniyuq kasqankuta, yachaywasipi yachachisqanwanpas acuerdopi kasqankuta. Tukuchikurqam, quechua simipi comunicación oral nisqa yachaywasipi pisilla kasqanmanta, mana estrategias pedagógicas contextualizadas nisqa kasqanrayku, chaynallataq comunidad educativa nisqapa participación activa nisqa pisilla kasqanrayku.es_ES
dc.description.abstractThe purpose of the study was to describe how oral communication in quechua developed among first-, second, and third-grade students at an intercultural bilingual urban primary school in the district of Andahuaylas. The research was conducted using a qualitative approach with an educational ethnographic design. The population consisted of students, teachers, and parents, and the sample included 15 students, 3 teachers, and 9 parents. Participant observation and interviews were used as techniques, and observation sheets, semi-structured interview guides, and field notebooks were used as instruments. The results showed that some teachers promote the use of quechua through greetings, songs, riddles, and readings; however, Spanish predominates in the school environment. It was found that quechua was used mainly in family and recreational contexts, and that families valued it as an essential part of their cultural identity and agreed with its teaching in school. It was concluded that oral communication in quechua remained limited in the school environment due to the lack of contextualized teaching strategies and the low level of active participation by the educational community.es_ES
dc.formatapplication/pdfes_ES
dc.identifier.other215346es_ES
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12866/18221
dc.language.isospaes_ES
dc.publisherUniversidad Peruana Cayetano Herediaes_ES
dc.publisher.countryPEes_ES
dc.rightshttps://purl.org/coar/access_right/c_abf2es_ES
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.eses_ES
dc.subjectComunicación orales_ES
dc.subjectLengua originariaes_ES
dc.subjectEducación intercultural bilingüees_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01es_ES
dc.titleComunicación oral en la lengua quechua en una institución educativa primaria EIB - urbana de la provincia de Andahuaylases_ES
dc.typehttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1fes_ES
dspace.entity.typePublication
renati.advisor.dni01844456
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0009-0002-4431-651Xes_ES
renati.author.dni75179571
renati.author.dni72238416
renati.author.dni72487902
renati.discipline112096es_ES
renati.jurorMaurial Mackee, Mahia Beatrizes_ES
renati.jurorAhuanari Petsa, Albertoes_ES
renati.jurorAlmonacid Leya, Leo Lamanes_ES
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesionales_ES
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesises_ES
thesis.degree.disciplineEducación primaria intercultural bilingüees_ES
thesis.degree.grantorUniversidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educaciónes_ES
thesis.degree.nameLicenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüees_ES

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Comunicación_GutierrezGarcia_Felix.pdf
Tamaño:
2.5 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Descripción:

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.82 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: