Publicación:
Estrategias para la comprensión lectora en castellano como segunda lengua en el quinto grado de una institución educativa EIB de Cusco

dc.contributor.advisorMaurial Mackee, Mahia Beatrizes_ES
dc.contributor.authorPuma Almanza, Kriciaes_ES
dc.contributor.authorTtito Ccahuana, Sharmely Luzmariaes_ES
dc.date.accessioned2026-03-12T21:41:31Z
dc.date.available2026-03-12T21:41:31Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstractLa comprensión lectora en contextos bilingües representa un desafío para los estudiantes que tienen el quechua como lengua materna y aprenden el castellano como segunda lengua, lo que repercute en su desempeño académico. El propósito de esta investigación consistió en explorar las estrategias empleadas por los docentes para mejorar la comprensión lectora en castellano en estudiantes de quinto grado de una Institución Educativa Intercultural Bilingüe (EIB) del distrito de Paruro, Cusco. El estudio se desarrolló desde un enfoque cualitativo con un diseño etnográfico, considerando como población a estudiantes de quinto grado, padres de familia y docentes. Se emplearon como técnicas la entrevista semiestructurada y la observación participante, y como instrumentos, la guía de entrevistas, la guía de observación y el cuaderno de campo. Los resultados evidenciaron que los estudiantes presentaron dificultades para comprender vocabulario en castellano, en especial cuando los textos incluían términos abstractos o poco relacionados con su entorno cultural, además de limitaciones para responder preguntas inferenciales y críticas. Entre las estrategias más recurrentes se identificaron la activación de conocimientos previos, la relectura, el empleo de organizadores visuales y el uso de textos contextualizados. Se concluyó que, si bien se observaron esfuerzos docentes por adecuar sus prácticas, resultó necesario fortalecer el enfoque intercultural mediante la elaboración de materiales pertinentes, la valoración del quechua como recurso pedagógico y la capacitación docente en estrategias específicas para contextos bilingües, con el fin de promover una comprensión lectora significativa y culturalmente pertinente.es_ES
dc.description.abstractKay p’uchukay yachay tukuyqa, qatipan yachachiqkunaq ima ruwaykunawanmi irqikunaman yachachinku chaykunata k’skiy llaqk’aqmanta. Kastilla simimi aswanta hamut’ayta tarinapaq Pisq’a ñinqin kaq yachaqikunawan Paruro k’iti yachaywasimanta Educación Intercultural Biligue (EIB) ñisqa llank’aypi. Qusqu llaqtapi. Kay k’uskiytaqa paqarichimurani Enfoque cualitativo ñisqawan, hinallataq diseño etnográfico ñisqawan ima, practicas pedagógicas ñisqakunata t’aqwirirqanku; wakin yachaqekunaqa qheshwa paqarisqakumanta pacha rimanku. Mana taqyasqa tapukuykunawanmi, yachachiqkunata, tayta mamakunata hinallataq yachaqekunata iman tapukurayku, kaqllataqmi llank’ana ukhupi qhawarisqaykuta qillqayku mayt’uman churarayku.Kay p’uchukay k’sku llank’asqaykun qhawarichin; yachaqekunaqa sasachankun Kastilla simipi hamut’ayta, aswantaraqqa qillqakuna ukhupi “términos abstractos” ñisqa utaq mana yachaqekunaq kawsayninman hina rikch’akuqtin. Hinallataqmi “inferencial” ñisqa tapukuykunata yachaqe irqikunaman tapuriqtiyku, paykunaqa astawanmi sasacharanku, kaqllataqmi “crítico” ñisqa tapukuykunata mast0ariqtiykupas sasachay ñanman yachaqekunaqa astawan atipakunku.Yachachiqkunaqa aswanta llanllarichiq kasqaku irqikunaq ñawpa yachayninta, musuqmnata ñawinchaywan, kaqllataq qhawanapaq lank’achiywan, astawanqa yachaqekunaq kawsayninkumanta rimaq qillqakunawan. Kay qillqa k’uskiq mayt’uqa tukun: Yachachiqkunaqa sapa kutinmi kallpachakunku llank’ayninkupi ichaqa astawanraqmi kallpachana kanqa “Enfoque Intercultural” ñisqa Yachaykunata.Astawan yachachiqkunaq llank’ayninta ch’ilancharinapaqqa, ima “materialwanmi” yachaqekuna yachanku chayqa imaynatan kawsanku chayman hina riqch’akuqmi kanan, runa simi rimayninchispas yupaychanan kanan “recurso pedagógico” hina, kaqllataqmi yachachiqkunapas “capacitasqa” kananku imaynatan yachay wasipi wawakunaman “contextos bilingües” nisqapi aswan allinta yachaykunata ch’ilancharisunman chayta, astawan llaqtanchispi kawsay qillqakunata mast’arispa.es_ES
dc.description.abstractReading comprehension in bilingual contexts presents a significant challenge for students whose mother tongue is Quechua and who learn Spanish as a second language, which directly impacts their academic performance. This research aimed to explore the strategies employed by teachers to improve Spanish reading comprehension among fifth-grade students at an Intercultural Bilingual Education (IBE) institution in the district of Paruro, Cusco. The study employed qualitative, ethnographic design and included fifth-grade students, parents, and teachers. Data were collected through semi-structured interviews and participant observation, using an interview guide, an observation guide, and field notes as instruments. The results revealed that students had difficulties understanding Spanish vocabulary, especially when texts contained terms or abstract concepts that were not closely related to their cultural environment. They also showed limitations in responding to inferential and critical reading questions. Among the most identified strategies were activating prior knowledge, re-reading, using graphic organisers, and implementing culturally contextualised texts. It was concluded that, although teachers demonstrated genuine efforts to adapt their pedagogical practices, it is necessary to strengthen the intercultural approach by developing culturally relevant materials, recognising Quechua as a pedagogical resource, and training teachers in strategies specifically designed for bilingual contexts to promote meaningful and culturally sensitive reading comprehension.es_ES
dc.formatapplication/pdfes_ES
dc.identifier.other216205es_ES
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12866/18376
dc.language.isospaes_ES
dc.publisherUniversidad Peruana Cayetano Herediaes_ES
dc.publisher.countryPEes_ES
dc.rightshttps://purl.org/coar/access_right/c_abf2es_ES
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.eses_ES
dc.subjectComprensión Lectoraes_ES
dc.subjectSegunda Lenguaes_ES
dc.subjectEstrategias Pedagógicases_ES
dc.subjectEducación Intercultural Bilingüees_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#6.02.01es_ES
dc.titleEstrategias para la comprensión lectora en castellano como segunda lengua en el quinto grado de una institución educativa EIB de Cuscoes_ES
dc.typehttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1fes_ES
dspace.entity.typePublication
renati.advisor.dni09136159
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0000-0001-7932-9762es_ES
renati.author.dni62170471
renati.author.dni75378956
renati.discipline112096es_ES
renati.jurorQuipas Bellizza, Mariella Margotes_ES
renati.jurorHolguin Reyes, Virgilio Saules_ES
renati.jurorAhuanari Petsa, Albertoes_ES
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesionales_ES
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesises_ES
thesis.degree.disciplineEducación Primaria Intercultural Bilingüees_ES
thesis.degree.grantorUniversidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educaciónes_ES
thesis.degree.nameLicenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüees_ES

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Estrategias_PumaAlmanza_Kricia.pdf
Tamaño:
1.04 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Descripción:

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.82 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: