Publicación:
Desarrollo de aprendizajes de los niños y niñas mediante el uso del calendario comunal en la Institución Educativa de Amparaes, distrito Lares, Cusco

dc.contributor.advisorLauracio Ticona, Hernanes_ES
dc.contributor.authorCcahuana Cotaquispe, Analizes_ES
dc.contributor.authorGuizado Campos, Kim Amarises_ES
dc.contributor.authorRios Onton, Rebecaes_ES
dc.date.accessioned2026-02-17T21:08:56Z
dc.date.available2026-02-17T21:08:56Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstractEl objetivo de la investigación fue implementar el calendario comunal para la mejora de los aprendizajes de los niños y niñas de la Institución Educativa Inicial N° 658 de Amparaes, distrito Lares, provincia Calca, región Cusco; fortaleciendo su identidad cultural y promoviendo una educación intercultural bilingüe. La investigación involucró a los padres, madres, docentes, sabios, sabias, niños y niñas de la comunidad destacando su participación activa durante el estudio.Se aplicó una metodología cualitativa de investigación acción educativa, por ello se empleó las siguientes técnicas: observación participante, entrevistas y reunión de grupos focales. En esta línea, el estudio se llevó a cabo partiendo desde la elaboración colaborativa del calendario comunal en la institución educativa, lo que conllevó el desarrollo de actividades que incluyeron la sensibilización de actores educativos y la recopilación de saberes y prácticas locales. Después, se diseñó y aplicó proyectos de aprendizajes interculturales incorporando los saberes y las prácticas del calendario comunal. Finalmente se evaluaron los cambios en los procesos pedagógicos al utilizar el calendario comunal como herramienta pedagógica.Los resultados muestran que la implementación del calendario comunal en los procesos pedagógicos promueve aprendizajes significativos en los niños y niñas, fortaleciendo su identidad cultural y el respeto hacia la diversidad. Asimismo, se evidenciaron cambios positivos en las actitudes de los actores educativos hacia los saberes de la comunidad y la lengua originaria, puesto que mostraron mayor participación e involucramiento en las actividades propuestas por las docentes.es_ES
dc.description.abstractThe objective of the research was to implement the communal calendar for the improvement of the learning of the children of the Initial Educational Institution No. 658 of Amparaes, Lares district, Calca province, Cusco region, strengthening their cultural identity and thus promoting bilingual intercultural education. The research involved parents, teachers, wise men and women and children of the community, highlighting their active participation during the study. A qualitative methodology of educational action research was applied, so the following techniques were used: participant observation, interviews and focus group meetings. In this line, the study was carried out based on the collaborative elaboration of the communal calendar in the educational institution, which entailed the development of activities that included the sensitization of educational actors and the compilation of local knowledge and practices. Later, intercultural learning projects were designed and implemented, incorporating the knowledge and practices of the communal calendar. Finally, the changes in the pedagogical processes when using the communal calendar as a pedagogical tool were evaluated.The results show that the implementation of the communal calendar in the pedagogical processes promoted significant learning in children, strengthening their cultural identity and respect for diversity. Likewise, positive changes were evidenced in the attitudes of the educational actors towards the knowledge of the community and the native language, since they showed greater participation and involvement in the activities proposed by the teachers.es_ES
dc.description.abstractKay investigacionpa munayninqa karqan calendario comunal nisqa puririchinapaq, chaywantaqmi munayku Institución Educativa Inicial No 658 Amparaes, Lares, Calca, Qusqu llaqtapi sullk’a wawakunaq yachapakuynin astawan chaninchakunanpaq, hinallataq identidad culturalninkuta ima kallpanchanankuta. Chaywantaqmi iskay yachaypi, iskay rimaypi astawan mat’iparikun.Kay investigacionpiqa llaqtapi taytakuna, mamakuna, yachachiqkuna, warmi qhariyachaysapakuna, qari warmakuna, warmi warmakuna ima karanku; kallpanchayninkuwantaq ñawpaqman kay llamk’ay puririran.Kay llamk’ay puririnanpaqmi metodología cualitativa investigación acción educativa nisqa ñanta qatipakuran, chaymi kay técnica nisqawan yanapachikurqayku: kay llamk’ay chaninchaqkunata qhawaypakuy, runakuna tapuy hinaspapas grupo focalwan huñunakuykuna ima.Kay llamk’ay katipanapaqqa qallarikurqan yachaywasipi calendario comunal nisqa kuskamanta ayllupi awaywanmi, chaywantaq ruwakurqa sensibilización de actores educativos nisqa hinallataq llaqtapi yachaykuna, rimaykuna, yuyaykuna, llamk’aykuna ima pallakurqa/maskhakurq/qhawarikurqa.Chay qhepamanmi, proyectos de aprendizaje intercultural nisqakuna awakuspa chiqaqchakurqan/qhawarichikuran/llamk’akuran calendario comunal nisqapi yachaykunata ruwaykunata ima qhawarispa.Tukuyninpiqa, qhawarikurqan imaynanpis calendario comunal nisqawan yachaykuna astawan allinman t’ikrarikurqan.Kay llamk’aypa chaninmi qhawarichin, procesos pedagógicos nisqapi calendario comunal nisqa warmi qhari warmakunapi chanintapuni yachaykunata kallpancharqa, hinallataq identidad culturalninkuta kallpanchan, imaymana kaqkunata mana sarunchanankupaq ima. Chhaynallataqmi allin tikrakuykuna rikurirqa yachaywasi ayllu runakunapi, mama simimanta yachayninkupi, llaqtaq yachayninku llank’ayninkupi ima. Yachaywasi ayllu runakunan kusisqa puririrqanku yachachiqkuna llamk’ayman wahariqtinku.es_ES
dc.formatapplication/pdfes_ES
dc.identifier.other211989es_ES
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12866/18225
dc.language.isospaes_ES
dc.publisherUniversidad Peruana Cayetano Herediaes_ES
dc.publisher.countryPEes_ES
dc.rightshttps://purl.org/coar/access_right/c_abf2es_ES
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.eses_ES
dc.subjectDesarrollo de los Aprendizajeses_ES
dc.subjectCalendario Comunales_ES
dc.subjectSaberes Ancestraleses_ES
dc.subjectIdentidad Culturales_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01es_ES
dc.titleDesarrollo de aprendizajes de los niños y niñas mediante el uso del calendario comunal en la Institución Educativa de Amparaes, distrito Lares, Cuscoes_ES
dc.typehttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1fes_ES
dspace.entity.typePublication
renati.advisor.dni01844456
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0009-0002-4431-651Xes_ES
renati.author.dni75153007
renati.author.dni76556089
renati.author.dni74750763
renati.discipline111086es_ES
renati.jurorZeballos Velarde, Mauricioes_ES
renati.jurorGalindo Gonzales, Tania Del Carmenes_ES
renati.jurorCastillo Achic, Teddyes_ES
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesionales_ES
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesises_ES
thesis.degree.disciplineEducación Inicial Intercultural Bilingüees_ES
thesis.degree.grantorUniversidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educaciónes_ES
thesis.degree.nameLicenciado en Educación Inicial Intercultural Bilingüees_ES

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Desarrollo_CcahuanaCotaquispe_Analiz.pdf
Tamaño:
3.59 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Descripción:

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.82 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: