Publicación:
Proyecto de aprendizaje centrado en el calendario comunal y el uso oral de la lengua quechua Chanka en una escuela EIB de la provincia de Churcampa, Huancavelica

dc.contributor.advisorLauracio Ticona, Hernanes_ES
dc.contributor.authorBustos Flores, Sunildaes_ES
dc.contributor.authorJavier Orejon, Elizabeth Marlyes_ES
dc.date.accessioned2026-03-05T14:27:40Z
dc.date.available2026-03-05T14:27:40Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstractLa revitalización de la lengua quechua Chanka constituye un eje fundamental en el fortalecimiento de la identidad cultural y en la promoción de aprendizajes significativos en contextos de Educación Intercultural Bilingüe (EIB). El objetivo fue implementar proyectos de aprendizaje centrados en el calendario comunal para fortalecer el uso oral del quechua Chanka en estudiantes de quinto y sexto grado de una escuela EIB de la provincia de Churcampa, Huancavelica. Se aplicó un enfoque cualitativo de investigación acción educativa. Se utilizaron técnicas como grupos focales, observación participante y entrevistas semiestructuradas. Los instrumentos incluyeron guías de entrevistas para estudiantes, docentes, padres, madres y sabios, así como guías para grupos focales. La investigación involucró a padres, madres, sabios y sabias, el director, docentes y estudiantes. Se trabajó con alumnos de 5.º y 6.º grado para facilitar la organización del estudio y asegurar datos consistentes. El proceso inició con el diseño del calendario comunal, que implicó el recojo y sistematización de saberes y prácticas culturales. Posteriormente, se implementaron proyectos de aprendizaje contextualizados para fortalecer el uso oral del quechua chanka. Se evidenció que dichos proyectos promovieron aprendizajes significativos a partir de la realidad, contexto y vivencias de los estudiantes, además de fortalecer su identidad cultural y habilidades comunicativas en lengua quechua chanka.es_ES
dc.description.abstractThe revitalization of the Chanka Quechua language constitutes a fundamental axis in strengthening cultural identity and promoting meaningful learning in contexts of Intercultural Bilingual Education (IBE). The objective of the research was to implement learning projects centered on the communal calendar to strengthen the oral use of the Chanka Quechua language in fifth- and sixth-grade students of an IBE school in the province of Churcampa, Huancavelica region. A qualitative educational action research approach was applied. Techniques such as focus groups, participant observation, and semi-structured interviews were used. The instruments included interview guides for students, teachers, fathers, mothers, and wise elders, as well as guides for focus groups. The research involved various educational actors such as fathers, mothers, wise men and women, the principal, teachers, and students. Work was carried out with 5th- and 6th-grade students to facilitate the organization of the study and ensure consistent data. The process began with the design of the communal calendar, which involved the collection and systematization of cultural knowledge and practices. The results showed that these projects promoted meaningful learning based on the students’ reality, context, and experiences, in addition to strengthening their cultural identity and communicative skills in the Chanka Quechua language.es_ES
dc.description.abstractChanka runasimita kawsaymanta qispichiyqa, llaqtaykuq runakayninta wiñachinapaq hinallataq yachay allinchasqakunata Educación Intercultural Bilingüe (EIB) nisqapi apachinapaq, ñawpaqninchikpa rikhuriy kanki. Kay yachaymanta maskasqaqa, llaqtaykuq wata ruwayninpi tiyayta rikch’ariyta munan, Chanka qhichwapi rimayta wiñachinapaq, Churcampa llaqtapi, Huancavelica suyunpi, iskay qanchisniyoq yachachiq wasipi, pichqayuqtaq suqtayuq grado yachakuqkunawan ruwasqa. Kaymantaqa, yachaykunapa rurayninpi ruwasqa investigación acción educativa nisqapiqa, cualitativo nisqapi qhawarisqa karqa. Ruwanakunapiqa rimanakuy ayllukuna, qhawakuywan ruwasqa hinallataq tapuykuna ruwasqa. Ruwanakunapaqmi yachachiqkunapa, yachakuqkunapa, mama-taytakunapa, amautakunapa rimanakuy ñawinchasqankuna hap’isqa karqa. Pichqayuq, suqtayuq grado yachakuqkunawanmi llank’asqa, allinta ruwasqayku ch’usayta atipaypaqqa hinallataq rimayta churaypaqqa. Ñawpaqmanmi llaqtaykuq wata ruwayninmanta qillqasqa, chaymanta yachayninkuna, ruranakuykunaqa hamuqta ch’usayman apachisqa karqa. Chaymantaña, contexto nisqapi tinkusqa yachay proyecto nisqakuna ruwasqa, Chanka qhichwapi rimayta wiñachinapaq. Rikch’arisqa ruwasqakunaqa qhawarichin, chay proyecto nisqakunaqa yachakuqkunapa kawsayninmanta, llaqtaykuq kausaymanta, yachayninmanta yachayta wiñachichkan, hinallataq runasimipi rimayta ch’usayman apachichkan, llaqtaykuq runakayninta wiñachispa.es_ES
dc.formatapplication/pdfes_ES
dc.identifier.other215351es_ES
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12866/18341
dc.language.isospaes_ES
dc.publisherUniversidad Peruana Cayetano Herediaes_ES
dc.publisher.countryPEes_ES
dc.rightshttps://purl.org/coar/access_right/c_abf2es_ES
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.eses_ES
dc.subjectProyecto de Aprendizajees_ES
dc.subjectCalendario Comunales_ES
dc.subjectLengua Originariaes_ES
dc.subjectSaberes Ancestraleses_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01es_ES
dc.titleProyecto de aprendizaje centrado en el calendario comunal y el uso oral de la lengua quechua Chanka en una escuela EIB de la provincia de Churcampa, Huancavelicaes_ES
dc.typehttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1fes_ES
dspace.entity.typePublication
renati.advisor.dni01844456
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0009-0002-4431-651Xes_ES
renati.author.dni74577586
renati.author.dni73064350
renati.discipline112096es_ES
renati.jurorQuipas Bellizza, Mariella Margotes_ES
renati.jurorAhuanari Petsa, Albertoes_ES
renati.jurorHolguin Reyes, Virgilio Saules_ES
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesionales_ES
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesises_ES
thesis.degree.disciplineEducación Primaria Intercultural Bilingüees_ES
thesis.degree.grantorUniversidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educaciónes_ES
thesis.degree.nameLicenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüees_ES

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Proyecto_BustosFlores_Sunilda.pdf
Tamaño:
2.49 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Descripción:

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.82 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: