Universidad Peruana Cayetano Heredia

Participación de padres en el aprendizaje de la lengua originaria en niños de una Institución Educativa Inicial Intercultural Bilingüe en Apurímac

Mostrar el registro sencillo del ítem

dc.contributor.advisor Gamarra Bozano, Gladys es_ES
dc.contributor.author Jayo Jayo, Misael Dison es_ES
dc.contributor.author Villalva Crispin, Maribel es_ES
dc.date.accessioned 2026-02-24T20:38:13Z
dc.date.available 2026-02-24T20:38:13Z
dc.date.issued 2025
dc.identifier.other 215348 es_ES
dc.identifier.uri https://hdl.handle.net/20.500.12866/18282
dc.description.abstract La presente investigación aborda la participación de los padres en el aprendizaje de la lengua originaria en niños de una Institución Educativa Inicial Intercultural Bilingüe de Apurímac. El estudio describe los espacios y momentos en que los padres emplean dicha lengua con sus hijos, así como los factores que facilitan u obstaculizan esta participación. Se trata de un estudio cualitativo con enfoque etnográfico, en el que participaron 2 docentes, 15 padres de familia, 38 niños, 1 auxiliar y la directora de la institución. La información se recolectó durante tres meses mediante la observación registrada en cuaderno de campo y entrevistas semiestructuradas. Los resultados muestran que los padres utilizan principalmente el quechua en el hogar, especialmente durante actividades cotidianas como la preparación y el consumo de alimentos. También se registró su uso en la chacra, aunque con menor frecuencia. En cambio, dentro de la institución educativa, el empleo del quechua por parte de los padres es limitado, debido a la escasa interacción en esta lengua entre ellos y los docentes. No obstante, se observó que en algunos casos los padres recurren al quechua en la escuela como una forma de ejercer autoridad frente a los niños. El estudio concluye que la participación de los padres en la enseñanza del quechua a sus hijos se da de manera limitada y en su mayoría, indirectas o directas ocasionales. Aunque la lengua se usa en algunos espacios como educativos, familiares o agrícolas, no existe una práctica continua ni coordinada, lo cual limita el fortalecimiento de la lengua en los niños. es_ES
dc.description.abstract Kay yachayqa tayta mamakunapa rurayninta riqsichin, imaynatam ñawpa runasimita yachachinku wawankuna yachanampaq, Apurímac llaqtapi Intercultural Bilingüe Ñawpa Yachay Wasipi ruwasqa. Chaynallataq kay yachayqa riqsichin maypipas, imaypipas tayta mamakuna wawankunawan ñawpaq simipi rimasqankuta, hinallataq imakunam yanapan utaq pisichin chay yanapakuyninta. Kay yachayqa cualitativo hinaspa etnográfico. Kay llamkaypiqa yanapawarqaku iskay yachachiq, chunka pichqayuq tayta mamakuna, kimsa chunka pusaqniyuq warmakuna, huk qawaq, hinallataq yachay wasip kamachiq warmi. Chay riqsiykunataqa kimsa killapim quñumuraniku, lliw qawasqaykuta qillqamuraniku chay cuaderno de campo nisqampi, chaynallataq rimaykunataqa churamurqaniku tapukuy nisqampi. Kay llamkayqa rikuchin tayta mamakunapa wasipi ancha runasimi rimasqankutam, llanukuy hinaspa mikuy urapi, chakrapipas rimanku pisillataña. Hinallataq yachaywasipiqa taytata mamakuna pisillata rimanku runasimita, mana yachachiqkuna rimaptin. Ichaqa taytamamakunaqa runasimita rimanku warmakunata kamachinampaq. Chaymi kay llamkayqa tukun tayta mamakunapa pisilla yanapayninwan, chaynallataq lliwninpuni yachachinku indirecta utaq directa ocasional nisqampi. Hinallataq runasimitaqa rimankuraqmi yachaywasipi, ayllukunapi utaq chakrapipas, ichataqmi mana allintaqa yachachinkuchu runasimitaqa warmakunamanqa, chayraykum warmakunaqa runasimita pisillachinku. es_ES
dc.description.abstract This research addresses parental involvement in the learning of the native language by children at an Intercultural Bilingual Early Childhood Education Institution in Apurímac. The study describes the spaces and times when parents use this language with their children, as well as the factors that facilitate or hinder this involvement.This is a qualitative study with an ethnographic approach, in which 2 teachers, 15 parents, 38 children, 1 assistant, and the institution's director participated. Data was collected over three months through observation recorded in field notebooks and semi-structured interviews. The results show that parents primarily use Quechua at home, especially during daily activities such as food preparation and consumption. Its use was also recorded in the fields, although less frequently. However, within the educational institution, parents' use of Quechua is limited due to the scarcity of interaction in this language between them and the teachers. However, it was observed that in some cases parents use Quechua at school as a way to exert authority over their children. The study concludes that parental involvement in teaching Quechua to their children is limited and mostly indirect or only occasional. Although the language is used in some settings, such as educational, family, and agricultural contexts, there is no continuous or coordinated practice, which limits children's language acquisition. es_ES
dc.format application/pdf es_ES
dc.language.iso spa es_ES
dc.publisher Universidad Peruana Cayetano Heredia es_ES
dc.rights info:eu-repo/semantics/openAccess es_ES
dc.rights.uri https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.es es_ES
dc.subject Participación de Padres de Familia es_ES
dc.subject Lengua Originaria es_ES
dc.subject Educación Intercultural Bilingüe es_ES
dc.subject Educación Inicial es_ES
dc.title Participación de padres en el aprendizaje de la lengua originaria en niños de una Institución Educativa Inicial Intercultural Bilingüe en Apurímac es_ES
dc.type info:eu-repo/semantics/bachelorThesis es_ES
thesis.degree.name Licenciado en Educación Inicial Intercultural Bilingüe es_ES
thesis.degree.grantor Universidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educación es_ES
thesis.degree.discipline Educación Inicial Intercultural Bilingüe es_ES
dc.publisher.country PE es_ES
dc.subject.ocde https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01 es_ES
renati.author.dni 70973405
renati.author.dni 71310404
renati.advisor.orcid https://orcid.org/0000-0002-3268-1061 es_ES
renati.advisor.dni 07964576
renati.type https://purl.org/pe-repo/renati/type#tesis es_ES
renati.level https://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesional es_ES
renati.discipline 111086 es_ES
renati.juror Guzman Sota, Ingrid Rosemary es_ES
renati.juror Niquen Miranda, Perla Giuliana es_ES
renati.juror Castillo Fuerman, Milagros Marisol es_ES


Ficheros en el ítem

Este ítem aparece en la(s) siguiente(s) colección(ones)

Mostrar el registro sencillo del ítem

info:eu-repo/semantics/openAccess Excepto si se señala otra cosa, la licencia del ítem se describe como info:eu-repo/semantics/openAccess

Buscar en el Repositorio


Listar

Panel de Control

Estadísticas