Universidad Peruana Cayetano Heredia

Proyecto de aprendizaje centrado en el calendario comunal y el uso oral de la lengua quechua Chanka en una escuela EIB de la provincia de Churcampa, Huancavelica

Mostrar el registro sencillo del ítem

dc.contributor.advisor Lauracio Ticona, Hernan es_ES
dc.contributor.author Bustos Flores, Sunilda es_ES
dc.contributor.author Javier Orejon, Elizabeth Marly es_ES
dc.date.accessioned 2026-03-05T14:27:40Z
dc.date.available 2026-03-05T14:27:40Z
dc.date.issued 2025
dc.identifier.other 215351 es_ES
dc.identifier.uri https://hdl.handle.net/20.500.12866/18341
dc.description.abstract La revitalización de la lengua quechua Chanka constituye un eje fundamental en el fortalecimiento de la identidad cultural y en la promoción de aprendizajes significativos en contextos de Educación Intercultural Bilingüe (EIB). El objetivo fue implementar proyectos de aprendizaje centrados en el calendario comunal para fortalecer el uso oral del quechua Chanka en estudiantes de quinto y sexto grado de una escuela EIB de la provincia de Churcampa, Huancavelica. Se aplicó un enfoque cualitativo de investigación acción educativa. Se utilizaron técnicas como grupos focales, observación participante y entrevistas semiestructuradas. Los instrumentos incluyeron guías de entrevistas para estudiantes, docentes, padres, madres y sabios, así como guías para grupos focales. La investigación involucró a padres, madres, sabios y sabias, el director, docentes y estudiantes. Se trabajó con alumnos de 5.º y 6.º grado para facilitar la organización del estudio y asegurar datos consistentes. El proceso inició con el diseño del calendario comunal, que implicó el recojo y sistematización de saberes y prácticas culturales. Posteriormente, se implementaron proyectos de aprendizaje contextualizados para fortalecer el uso oral del quechua chanka. Se evidenció que dichos proyectos promovieron aprendizajes significativos a partir de la realidad, contexto y vivencias de los estudiantes, además de fortalecer su identidad cultural y habilidades comunicativas en lengua quechua chanka. es_ES
dc.description.abstract The revitalization of the Chanka Quechua language constitutes a fundamental axis in strengthening cultural identity and promoting meaningful learning in contexts of Intercultural Bilingual Education (IBE). The objective of the research was to implement learning projects centered on the communal calendar to strengthen the oral use of the Chanka Quechua language in fifth- and sixth-grade students of an IBE school in the province of Churcampa, Huancavelica region. A qualitative educational action research approach was applied. Techniques such as focus groups, participant observation, and semi-structured interviews were used. The instruments included interview guides for students, teachers, fathers, mothers, and wise elders, as well as guides for focus groups. The research involved various educational actors such as fathers, mothers, wise men and women, the principal, teachers, and students. Work was carried out with 5th- and 6th-grade students to facilitate the organization of the study and ensure consistent data. The process began with the design of the communal calendar, which involved the collection and systematization of cultural knowledge and practices. The results showed that these projects promoted meaningful learning based on the students’ reality, context, and experiences, in addition to strengthening their cultural identity and communicative skills in the Chanka Quechua language. es_ES
dc.description.abstract Chanka runasimita kawsaymanta qispichiyqa, llaqtaykuq runakayninta wiñachinapaq hinallataq yachay allinchasqakunata Educación Intercultural Bilingüe (EIB) nisqapi apachinapaq, ñawpaqninchikpa rikhuriy kanki. Kay yachaymanta maskasqaqa, llaqtaykuq wata ruwayninpi tiyayta rikch’ariyta munan, Chanka qhichwapi rimayta wiñachinapaq, Churcampa llaqtapi, Huancavelica suyunpi, iskay qanchisniyoq yachachiq wasipi, pichqayuqtaq suqtayuq grado yachakuqkunawan ruwasqa. Kaymantaqa, yachaykunapa rurayninpi ruwasqa investigación acción educativa nisqapiqa, cualitativo nisqapi qhawarisqa karqa. Ruwanakunapiqa rimanakuy ayllukuna, qhawakuywan ruwasqa hinallataq tapuykuna ruwasqa. Ruwanakunapaqmi yachachiqkunapa, yachakuqkunapa, mama-taytakunapa, amautakunapa rimanakuy ñawinchasqankuna hap’isqa karqa. Pichqayuq, suqtayuq grado yachakuqkunawanmi llank’asqa, allinta ruwasqayku ch’usayta atipaypaqqa hinallataq rimayta churaypaqqa. Ñawpaqmanmi llaqtaykuq wata ruwayninmanta qillqasqa, chaymanta yachayninkuna, ruranakuykunaqa hamuqta ch’usayman apachisqa karqa. Chaymantaña, contexto nisqapi tinkusqa yachay proyecto nisqakuna ruwasqa, Chanka qhichwapi rimayta wiñachinapaq. Rikch’arisqa ruwasqakunaqa qhawarichin, chay proyecto nisqakunaqa yachakuqkunapa kawsayninmanta, llaqtaykuq kausaymanta, yachayninmanta yachayta wiñachichkan, hinallataq runasimipi rimayta ch’usayman apachichkan, llaqtaykuq runakayninta wiñachispa. es_ES
dc.format application/pdf es_ES
dc.language.iso spa es_ES
dc.publisher Universidad Peruana Cayetano Heredia es_ES
dc.rights info:eu-repo/semantics/openAccess es_ES
dc.rights.uri https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.es es_ES
dc.subject Proyecto de Aprendizaje es_ES
dc.subject Calendario Comunal es_ES
dc.subject Lengua Originaria es_ES
dc.subject Saberes Ancestrales es_ES
dc.title Proyecto de aprendizaje centrado en el calendario comunal y el uso oral de la lengua quechua Chanka en una escuela EIB de la provincia de Churcampa, Huancavelica es_ES
dc.type info:eu-repo/semantics/bachelorThesis es_ES
thesis.degree.name Licenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüe es_ES
thesis.degree.grantor Universidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educación es_ES
thesis.degree.discipline Educación Primaria Intercultural Bilingüe es_ES
dc.publisher.country PE es_ES
dc.subject.ocde https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01 es_ES
renati.author.dni 74577586
renati.author.dni 73064350
renati.advisor.orcid https://orcid.org/0009-0002-4431-651X es_ES
renati.advisor.dni 01844456
renati.type https://purl.org/pe-repo/renati/type#tesis es_ES
renati.level https://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesional es_ES
renati.discipline 112096 es_ES
renati.juror Quipas Bellizza, Mariella Margot es_ES
renati.juror Ahuanari Petsa, Alberto es_ES
renati.juror Holguin Reyes, Virgilio Saul es_ES


Ficheros en el ítem

Este ítem aparece en la(s) siguiente(s) colección(ones)

Mostrar el registro sencillo del ítem

info:eu-repo/semantics/openAccess Excepto si se señala otra cosa, la licencia del ítem se describe como info:eu-repo/semantics/openAccess

Buscar en el Repositorio


Listar

Panel de Control

Estadísticas