Universidad Peruana Cayetano Heredia

Estrategias para la comprensión lectora en castellano como segunda lengua en el quinto grado de una institución educativa EIB de Cusco

Mostrar el registro sencillo del ítem

dc.contributor.advisor Maurial Mackee, Mahia Beatriz es_ES
dc.contributor.author Puma Almanza, Kricia es_ES
dc.contributor.author Ttito Ccahuana, Sharmely Luzmaria es_ES
dc.date.accessioned 2026-03-12T21:41:31Z
dc.date.available 2026-03-12T21:41:31Z
dc.date.issued 2025
dc.identifier.other 216205 es_ES
dc.identifier.uri https://hdl.handle.net/20.500.12866/18376
dc.description.abstract La comprensión lectora en contextos bilingües representa un desafío para los estudiantes que tienen el quechua como lengua materna y aprenden el castellano como segunda lengua, lo que repercute en su desempeño académico. El propósito de esta investigación consistió en explorar las estrategias empleadas por los docentes para mejorar la comprensión lectora en castellano en estudiantes de quinto grado de una Institución Educativa Intercultural Bilingüe (EIB) del distrito de Paruro, Cusco. El estudio se desarrolló desde un enfoque cualitativo con un diseño etnográfico, considerando como población a estudiantes de quinto grado, padres de familia y docentes. Se emplearon como técnicas la entrevista semiestructurada y la observación participante, y como instrumentos, la guía de entrevistas, la guía de observación y el cuaderno de campo. Los resultados evidenciaron que los estudiantes presentaron dificultades para comprender vocabulario en castellano, en especial cuando los textos incluían términos abstractos o poco relacionados con su entorno cultural, además de limitaciones para responder preguntas inferenciales y críticas. Entre las estrategias más recurrentes se identificaron la activación de conocimientos previos, la relectura, el empleo de organizadores visuales y el uso de textos contextualizados. Se concluyó que, si bien se observaron esfuerzos docentes por adecuar sus prácticas, resultó necesario fortalecer el enfoque intercultural mediante la elaboración de materiales pertinentes, la valoración del quechua como recurso pedagógico y la capacitación docente en estrategias específicas para contextos bilingües, con el fin de promover una comprensión lectora significativa y culturalmente pertinente. es_ES
dc.description.abstract Kay p’uchukay yachay tukuyqa, qatipan yachachiqkunaq ima ruwaykunawanmi irqikunaman yachachinku chaykunata k’skiy llaqk’aqmanta. Kastilla simimi aswanta hamut’ayta tarinapaq Pisq’a ñinqin kaq yachaqikunawan Paruro k’iti yachaywasimanta Educación Intercultural Biligue (EIB) ñisqa llank’aypi. Qusqu llaqtapi. Kay k’uskiytaqa paqarichimurani Enfoque cualitativo ñisqawan, hinallataq diseño etnográfico ñisqawan ima, practicas pedagógicas ñisqakunata t’aqwirirqanku; wakin yachaqekunaqa qheshwa paqarisqakumanta pacha rimanku. Mana taqyasqa tapukuykunawanmi, yachachiqkunata, tayta mamakunata hinallataq yachaqekunata iman tapukurayku, kaqllataqmi llank’ana ukhupi qhawarisqaykuta qillqayku mayt’uman churarayku.Kay p’uchukay k’sku llank’asqaykun qhawarichin; yachaqekunaqa sasachankun Kastilla simipi hamut’ayta, aswantaraqqa qillqakuna ukhupi “términos abstractos” ñisqa utaq mana yachaqekunaq kawsayninman hina rikch’akuqtin. Hinallataqmi “inferencial” ñisqa tapukuykunata yachaqe irqikunaman tapuriqtiyku, paykunaqa astawanmi sasacharanku, kaqllataqmi “crítico” ñisqa tapukuykunata mast0ariqtiykupas sasachay ñanman yachaqekunaqa astawan atipakunku.Yachachiqkunaqa aswanta llanllarichiq kasqaku irqikunaq ñawpa yachayninta, musuqmnata ñawinchaywan, kaqllataq qhawanapaq lank’achiywan, astawanqa yachaqekunaq kawsayninkumanta rimaq qillqakunawan. Kay qillqa k’uskiq mayt’uqa tukun: Yachachiqkunaqa sapa kutinmi kallpachakunku llank’ayninkupi ichaqa astawanraqmi kallpachana kanqa “Enfoque Intercultural” ñisqa Yachaykunata.Astawan yachachiqkunaq llank’ayninta ch’ilancharinapaqqa, ima “materialwanmi” yachaqekuna yachanku chayqa imaynatan kawsanku chayman hina riqch’akuqmi kanan, runa simi rimayninchispas yupaychanan kanan “recurso pedagógico” hina, kaqllataqmi yachachiqkunapas “capacitasqa” kananku imaynatan yachay wasipi wawakunaman “contextos bilingües” nisqapi aswan allinta yachaykunata ch’ilancharisunman chayta, astawan llaqtanchispi kawsay qillqakunata mast’arispa. es_ES
dc.description.abstract Reading comprehension in bilingual contexts presents a significant challenge for students whose mother tongue is Quechua and who learn Spanish as a second language, which directly impacts their academic performance. This research aimed to explore the strategies employed by teachers to improve Spanish reading comprehension among fifth-grade students at an Intercultural Bilingual Education (IBE) institution in the district of Paruro, Cusco. The study employed qualitative, ethnographic design and included fifth-grade students, parents, and teachers. Data were collected through semi-structured interviews and participant observation, using an interview guide, an observation guide, and field notes as instruments. The results revealed that students had difficulties understanding Spanish vocabulary, especially when texts contained terms or abstract concepts that were not closely related to their cultural environment. They also showed limitations in responding to inferential and critical reading questions. Among the most identified strategies were activating prior knowledge, re-reading, using graphic organisers, and implementing culturally contextualised texts. It was concluded that, although teachers demonstrated genuine efforts to adapt their pedagogical practices, it is necessary to strengthen the intercultural approach by developing culturally relevant materials, recognising Quechua as a pedagogical resource, and training teachers in strategies specifically designed for bilingual contexts to promote meaningful and culturally sensitive reading comprehension. es_ES
dc.format application/pdf es_ES
dc.language.iso spa es_ES
dc.publisher Universidad Peruana Cayetano Heredia es_ES
dc.rights info:eu-repo/semantics/openAccess es_ES
dc.rights.uri https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.es es_ES
dc.subject Comprensión Lectora es_ES
dc.subject Segunda Lengua es_ES
dc.subject Estrategias Pedagógicas es_ES
dc.subject Educación Intercultural Bilingüe es_ES
dc.title Estrategias para la comprensión lectora en castellano como segunda lengua en el quinto grado de una institución educativa EIB de Cusco es_ES
dc.type info:eu-repo/semantics/bachelorThesis es_ES
thesis.degree.name Licenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüe es_ES
thesis.degree.grantor Universidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educación es_ES
thesis.degree.discipline Educación Primaria Intercultural Bilingüe es_ES
dc.publisher.country PE es_ES
dc.subject.ocde https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#6.02.01 es_ES
renati.author.dni 62170471
renati.author.dni 75378956
renati.advisor.orcid https://orcid.org/0000-0001-7932-9762 es_ES
renati.advisor.dni 09136159
renati.type https://purl.org/pe-repo/renati/type#tesis es_ES
renati.level https://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesional es_ES
renati.discipline 112096 es_ES
renati.juror Quipas Bellizza, Mariella Margot es_ES
renati.juror Holguin Reyes, Virgilio Saul es_ES
renati.juror Ahuanari Petsa, Alberto es_ES


Ficheros en el ítem

Este ítem aparece en la(s) siguiente(s) colección(ones)

Mostrar el registro sencillo del ítem

info:eu-repo/semantics/openAccess Excepto si se señala otra cosa, la licencia del ítem se describe como info:eu-repo/semantics/openAccess

Buscar en el Repositorio


Listar

Panel de Control

Estadísticas