Publicación:
Saberes andinos en el contexto educativo: un estudio etnográfico en una institución educativa de nivel inicial EIB de Apurímac

dc.contributor.advisorGamarra Bozano, Gladyses_ES
dc.contributor.authorMallqui Carrasco, Brus Jhordanes_ES
dc.date.accessioned2026-03-11T22:31:32Z
dc.date.available2026-03-11T22:31:32Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstractLa presente investigación analiza cómo se transmiten, integran y valoran los saberes andinos en la práctica pedagógica de una docente en un aula de 5 años del nivel inicial EIB en Apurímac. Se centró en los saberes relacionados con la agricultura (siembra, cuidado de semillas y cultivos), la ganadería (crianza y cuidado de animales), la gastronomía (preparación de alimentos tradicionales), la medicina tradicional y la cosmovisión andina, los cuales constituyen elementos esenciales de la identidad cultural de los niños. La investigación fue de enfoque cualitativo con diseño etnográfico, empleando la observación participante y entrevistas semiestructuradas a la docente y a los padres de familia como técnicas de recolección de información. Los resultados muestran que las familias valoran estos saberes como parte del aprendizaje cotidiano de sus hijos y esenciales para fortalecer su identidad cultural; sin embargo, se identificaron dificultades en la incorporación sistemática de los mismos dentro de la práctica pedagógica. Se concluyó que es necesario fomentar un diálogo intercultural entre escuela y comunidad, a fin de que la primera reconozca los saberes andinos como base para una educación significativa y pertinente.es_ES
dc.description.abstractKay musuq yachay willakuyqa rimaykuykuqmi runa simipi yachaykunata, llapa llaqtakunap chayqa allin yachaykunata ruwanankupaq. Kay yachayqa ruraykuqmi yachaykunata ñawinchaymanta, chayqa chakra ruray, uywakunata, mikuykunata hinaqa wamaqninakuykuna, kaykunammi llaqtakunap sapsi runa kawsayta rikuchin. Ñawpaqchayqa chaymi hamuq yuyay: ¿imayna yachaykunata yachay wasipi ruwanakunawan huñuykuqmi? ¿imayna llaqtakuna kay yachaykunata much’akun? Kay yachayqa ruraykuqmi qualitativa, etnográfico nisqa kaqpi, rimanakuyqa llamk’apakmi (semi-estructurada) chaymi ruwasqa, ruranakuyqa yachaykuywan. Chay ruraykunammi rikuchinqa llaqtakunaqa munasqanku chay yachaykunata, chaykunata ima hina wawqakunaq yachayninkupi rurakuyta, chayqa runa kawsaypa sapsi ñawinchayninkunata kallpachachin. Hinallataq yachay wasipiqa, manaraq allin huñunakuyta chay yachaykunawan hukllachasqanman kasqachu rikurqan. Chaymi tukuy willakuyqa hamuq yuyaywan tukukuqmi: yachay wasitaqa llapa llaqtakunawan rimanakuyta kallpachachiyqa mosoqmi, chayta runa yachaykunata rikuy, allin yachayta kachkanapaq, yuyayniyoq yachayta ruraypaq.es_ES
dc.description.abstractThis research addressed the integration of Andean knowledge into the teaching practice of a teacher in charge of a 5 year old classroom in an EIB preschool, the challenges and opportunities she faced when incorporating it into her teaching practice, and its assessment by families. It was based on the recognition of Andean knowledge, such as agriculture, livestock, food, and rituals, which constituted the basic component of cultural identity. The research was qualitative with an ethnographic design, using semi-structured interviews and participant observation as data collection techniques. The results showed that families appreciate Andean knowledge, considering it part of children's everyday learning and essential for strengthening their cultural identity. It was also found that there are still difficulties in systematically integrating Andean knowledge into teaching practice. It was concluded that it is necessary to promote intercultural dialogue between schools and communities so that the former recognize Andean knowledge as the basis for meaningful and relevant education.es_ES
dc.formatapplication/pdfes_ES
dc.identifier.other215344es_ES
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12866/18373
dc.language.isospaes_ES
dc.publisherUniversidad Peruana Cayetano Herediaes_ES
dc.publisher.countryPEes_ES
dc.rightshttps://purl.org/coar/access_right/c_abf2es_ES
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.eses_ES
dc.subjectSaberes Andinoses_ES
dc.subjectFamiliases_ES
dc.subjectNivel Iniciales_ES
dc.subjectInterculturalidades_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.00.00es_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.04.01es_ES
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.04.04es_ES
dc.titleSaberes andinos en el contexto educativo: un estudio etnográfico en una institución educativa de nivel inicial EIB de Apurímaces_ES
dc.typehttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1fes_ES
dspace.entity.typePublication
renati.advisor.dni07964576
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0000-0002-3268-1061es_ES
renati.author.dni71863589
renati.discipline111086es_ES
renati.jurorGuzman Sota, Ingrid Rosemaryes_ES
renati.jurorGuerra Reategui, Gladys Ysolinaes_ES
renati.jurorPeraza Cornejo, Brigida Dioniciaes_ES
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesionales_ES
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesises_ES
thesis.degree.disciplineEducación Inicial Intercultural Bilingüees_ES
thesis.degree.grantorUniversidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educaciónes_ES
thesis.degree.nameLicenciado en Educación Inicial Intercultural Bilingüees_ES

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Saberes_MallquiCarrasco_Brus.pdf
Tamaño:
1.65 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Descripción:

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.82 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: