Universidad Peruana Cayetano Heredia

Saberes andinos en el contexto educativo: un estudio etnográfico en una institución educativa de nivel inicial EIB de Apurímac

Mostrar el registro sencillo del ítem

dc.contributor.advisor Gamarra Bozano, Gladys es_ES
dc.contributor.author Mallqui Carrasco, Brus Jhordan es_ES
dc.date.accessioned 2026-03-11T22:31:32Z
dc.date.available 2026-03-11T22:31:32Z
dc.date.issued 2025
dc.identifier.other 215344 es_ES
dc.identifier.uri https://hdl.handle.net/20.500.12866/18373
dc.description.abstract La presente investigación analiza cómo se transmiten, integran y valoran los saberes andinos en la práctica pedagógica de una docente en un aula de 5 años del nivel inicial EIB en Apurímac. Se centró en los saberes relacionados con la agricultura (siembra, cuidado de semillas y cultivos), la ganadería (crianza y cuidado de animales), la gastronomía (preparación de alimentos tradicionales), la medicina tradicional y la cosmovisión andina, los cuales constituyen elementos esenciales de la identidad cultural de los niños. La investigación fue de enfoque cualitativo con diseño etnográfico, empleando la observación participante y entrevistas semiestructuradas a la docente y a los padres de familia como técnicas de recolección de información. Los resultados muestran que las familias valoran estos saberes como parte del aprendizaje cotidiano de sus hijos y esenciales para fortalecer su identidad cultural; sin embargo, se identificaron dificultades en la incorporación sistemática de los mismos dentro de la práctica pedagógica. Se concluyó que es necesario fomentar un diálogo intercultural entre escuela y comunidad, a fin de que la primera reconozca los saberes andinos como base para una educación significativa y pertinente. es_ES
dc.description.abstract Kay musuq yachay willakuyqa rimaykuykuqmi runa simipi yachaykunata, llapa llaqtakunap chayqa allin yachaykunata ruwanankupaq. Kay yachayqa ruraykuqmi yachaykunata ñawinchaymanta, chayqa chakra ruray, uywakunata, mikuykunata hinaqa wamaqninakuykuna, kaykunammi llaqtakunap sapsi runa kawsayta rikuchin. Ñawpaqchayqa chaymi hamuq yuyay: ¿imayna yachaykunata yachay wasipi ruwanakunawan huñuykuqmi? ¿imayna llaqtakuna kay yachaykunata much’akun? Kay yachayqa ruraykuqmi qualitativa, etnográfico nisqa kaqpi, rimanakuyqa llamk’apakmi (semi-estructurada) chaymi ruwasqa, ruranakuyqa yachaykuywan. Chay ruraykunammi rikuchinqa llaqtakunaqa munasqanku chay yachaykunata, chaykunata ima hina wawqakunaq yachayninkupi rurakuyta, chayqa runa kawsaypa sapsi ñawinchayninkunata kallpachachin. Hinallataq yachay wasipiqa, manaraq allin huñunakuyta chay yachaykunawan hukllachasqanman kasqachu rikurqan. Chaymi tukuy willakuyqa hamuq yuyaywan tukukuqmi: yachay wasitaqa llapa llaqtakunawan rimanakuyta kallpachachiyqa mosoqmi, chayta runa yachaykunata rikuy, allin yachayta kachkanapaq, yuyayniyoq yachayta ruraypaq. es_ES
dc.description.abstract This research addressed the integration of Andean knowledge into the teaching practice of a teacher in charge of a 5 year old classroom in an EIB preschool, the challenges and opportunities she faced when incorporating it into her teaching practice, and its assessment by families. It was based on the recognition of Andean knowledge, such as agriculture, livestock, food, and rituals, which constituted the basic component of cultural identity. The research was qualitative with an ethnographic design, using semi-structured interviews and participant observation as data collection techniques. The results showed that families appreciate Andean knowledge, considering it part of children's everyday learning and essential for strengthening their cultural identity. It was also found that there are still difficulties in systematically integrating Andean knowledge into teaching practice. It was concluded that it is necessary to promote intercultural dialogue between schools and communities so that the former recognize Andean knowledge as the basis for meaningful and relevant education. es_ES
dc.format application/pdf es_ES
dc.language.iso spa es_ES
dc.publisher Universidad Peruana Cayetano Heredia es_ES
dc.rights info:eu-repo/semantics/openAccess es_ES
dc.rights.uri https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.es es_ES
dc.subject Saberes Andinos es_ES
dc.subject Familias es_ES
dc.subject Nivel Inicial es_ES
dc.subject Interculturalidad es_ES
dc.title Saberes andinos en el contexto educativo: un estudio etnográfico en una institución educativa de nivel inicial EIB de Apurímac es_ES
dc.type info:eu-repo/semantics/bachelorThesis es_ES
thesis.degree.name Licenciado en Educación Inicial Intercultural Bilingüe es_ES
thesis.degree.grantor Universidad Peruana Cayetano Heredia. Facultad de Educación es_ES
thesis.degree.discipline Educación Inicial Intercultural Bilingüe es_ES
dc.publisher.country PE es_ES
dc.subject.ocde https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.00.00 es_ES
dc.subject.ocde https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.04.01 es_ES
dc.subject.ocde https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.04.04 es_ES
renati.author.dni 71863589
renati.advisor.orcid https://orcid.org/0000-0002-3268-1061 es_ES
renati.advisor.dni 07964576
renati.type https://purl.org/pe-repo/renati/type#tesis es_ES
renati.level https://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesional es_ES
renati.discipline 111086 es_ES
renati.juror Guzman Sota, Ingrid Rosemary es_ES
renati.juror Guerra Reategui, Gladys Ysolina es_ES
renati.juror Peraza Cornejo, Brigida Dionicia es_ES


Ficheros en el ítem

Este ítem aparece en la(s) siguiente(s) colección(ones)

Mostrar el registro sencillo del ítem

info:eu-repo/semantics/openAccess Excepto si se señala otra cosa, la licencia del ítem se describe como info:eu-repo/semantics/openAccess

Buscar en el Repositorio


Listar

Panel de Control

Estadísticas