Este informe de investigación-acción da cuenta de una intervención educativa desarrollada con estudiantes de sexto grado de una institución educativa en la provincia de Víctor Fajardo, Ayacucho. El objetivo fue implementar estrategias que desarrollen la capacidad de escritura creativa quechua aprovechando las tradiciones orales, en estudiantes de sexto grado. La metodología utilizada es cualitativa, para ello, se desarrollaron tres etapas: diagnóstico, implementación de estrategias y valoración de resultados. En la fase diagnóstica se identificó el nivel de desarrollo de las competencias comunicativas en lengua originaria, destacando una oralidad fluida, pero limitaciones en la producción escrita mediante una actividad lúdica con criterios de escritura creativa. Durante la implementación, se desarrollaron talleres y sesiones de aprendizaje en el marco de un proyecto integrador, centrado en los géneros de la tradición oral (watuchi, willakuy, harawi y takiy) que sirvieron de base para elaborar libros cartoneros como producto final. Los resultados evidencian una mejora significativa en la escritura creativa en lengua originaria, reflejada en la riqueza lingüística, coherencia textual y la inclusión de los relatos orales en las producciones. La investigación arribó a fomentar la escritura creativa en lengua originaria de los niños y niñas, fortaleciendo la capacidad de producción de textos en lengua originaria, como producto de la implementación de estrategias didácticas comunicativas textuales recuperando las tradiciones orales a partir del diálogo con padres y sabios locales.
Kay qillqasqa willakuyqa willan huk yachaykuna hawapi rurasqa yachachikuyta, sasaq kuti yachaywasi, Ayacucho suyumanta, Victor Fajardo llaqtapi, suqta ñiqi yachakuqkunawan. Kaypa yuyayninqa karqan qillqayta kallpachay quechua runasimipi, simi watuykuna kikinpi yachachikuywan. Chaypaq, kinsantin ruraykuna rurasqa: ñawpaqta yachay, yachachikuyta qallarichiy, hinallataq qatiqninpi hapichiy. Ñawpaqta yachaypi rikukurqan runasimipi rimay yachaykuna imayna kashan, rikuchispa allin rimayta, ichaqa qillqaypi hinaspa ñawinchaypi pisilla kasqanta. Yachachikuypiqa, runasimi yachachikuykuna rurasqa, hinallataq yachaykuna huñusqa, simi watuykunapi ñawpaqta yuyaymanaspa, watuchi, willakuy, harawi, takiy nisqakunawan, chaykunata qillqanapaq cartón qillqasqa puchukachispa. Qatiqninpi rikukurqan allin qillqayta runasimipi, rikuchispa sumaq simi kikin, allin qillqasqa, hinallataq simi watuykuna qillqasqapi hapisqa kasqanta. Kay willakuyqa qawachin simi watuykunaqa allin yachachikuy kaq, chaypi yachakuqkunapa yachayninqa runasimiwan kikinpi kachkan.
This research report presents an educational intervention carried out with sixth grade students from a primary school located in the province of Víctor Fajardo, Ayacucho. The main objective was to strengthen creative writing in the quechua language through pedagogical strategies rooted in oral tradition. The process was structured into three phases: a diagnostic assessment, the implementation of strategies, and an evaluation of results. The diagnostic stage revealed a strong oral command of the language, but notable limitations in reading and writing skills. During implementation, a series of language workshops and learning sessions were conducted as part of an integrated learning project. These focused on traditional oral genres such as watuchi, willakuy, harawi, and takiy, which served as the foundation for the creation of cartonero books as the final product. The results show a significant improvement in creative writing in the quechua language, reflected in the students linguistic richness, textual coherence, and cultural expression. The study concludes that oral tradition is a valuable didactic resource for meaningful learning, allowing the language to become an integral part of students educational experience.